xâu dịch

Người nông dân phải đi xâu dịch mỗi mùa thu.

Định nghĩa

1. Danh từ (cổ, lịch sử):
   • xâu dịch chỉ một loại nghĩa vụ lao động hoặc đóng góp bằng hiện vật mà người dân phải thực hiện cho nhà nước hoặc chính quyền phong kiến trong thời cổ đại. Đây là hình thức thuế khóa hoặc cống nạp không bằng tiền mặt, thường là lao động công ích hoặc sản phẩm nông nghiệp.
   • xâu dịch còn được hiểu là sự bắt buộc phục vụ trong các công việc như đắp đê, xây dựng đường sá, hoặc cung cấp lương thực cho quân đội.

Ví dụ sử dụng

• Danh từ:
  • Thời phong kiến, nông dân phải chịu nhiều loại xâu dịch nặng nề. (Trong thời phong kiến, nông dân phải thực hiện nhiều nghĩa vụ lao động và đóng góp bằng hiện vật cho nhà nước.)
  • Chế độ xâu dịch đã gây ra nhiều khó khăn cho đời sống nhân dân. (Hệ thống lao động công ích bắt buộc này đã làm cuộc sống của người dân thêm vất vả.)

Các cách sử dụng nâng cao

• "xâu dịch nặng": chỉ những nghĩa vụ lao động hoặc đóng góp quá sức chịu đựng của người dân.

  • Xâu dịch nặng khiến nhiều gia đình kiệt quệ. (Nghĩa vụ lao động quá sức đã làm nhiều gia đình trở nên nghèo đói.)

• "thuế xâu dịch": thuế được thu dưới dạng lao động hoặc hiện vật.

  • Thuế xâu dịch là một phần quan trọng trong ngân sách nhà nước thời xưa. (Thuế lao động và hiện vật đóng góp đáng kể vào tài chính công thời cổ đại.)

Biến thể và từ gần giống

• xâu (danh từ): dây, sợi dây; cũng dùng để chỉ nghĩa vụ lao động trong từ ghép "xâu dịch".
• dịch (danh từ): lao động, việc làm; trong ngữ cảnh cổ, chỉ sự phục vụ hoặc cống nạp.
• sưu dịch (danh từ): hình thức lao động công ích bắt buộc, tương tự "xâu dịch" nhưng thường liên quan đến quân sự hoặc xây dựng.
  • Sưu dịch thời nhà Nguyễn rất khắc nghiệt. (Lao động công ích thời nhà Nguyễn rất hà khắc.)

Từ đồng nghĩa

• sưu thuế: thuế lao động hoặc hiện vật.
• tạp dịch: các loại lao động vụn vặt, không cố định.
• công lao: lao động bắt buộc cho nhà nước.

Thành ngữ liên quan

• xâu dịch nặng như núi: chỉ nghĩa vụ lao động quá sức, áp bức.
  • Đời sống dân nghèo dưới chế độ xưa, xâu dịch nặng như núi. (Cuộc sống người nghèo thời phong kiến, nghĩa vụ lao động nặng nhọc vô cùng.)